ҚАЛМАҚ ІРІ ҚАРА ТҦҚЫМДАРЫНЫҢ ӚНІМДІЛІК ҚАСИЕТТЕРІ

Abstract

Мақалада Қызылорда облысы, Сыдария ауданы, Ақжарма елді мекені жағдайында орналасқан «Мақсат» шаруа қожалығында жҥргізілген зерттеу жҧмыстарының нәтижесінде қалмақ тҧқымды ірі қара малдарының ӛнімділік қасиеттерінің кӛрсеткіштері кӛрсетілген. Етті бағыттағы ірі қара шаруашылығының сәтті дамуы кӛбінесе азықтандыру базасы мен прогрессивті технологиялар деңгейіне ғана емес, сонымен қатар жоғары ӛнімділікке, мықты конституцияға, жақсы репродуктивті қабілетке ие болымен қатар әртҥрлі технологияларға және жергілікті табиғи- климаттық жағдайларға бейімделуге болатын малдардың генотипін жақсартуға байланысты. Еліміздің етті мал шаруашылығында қалмақ ірі қара тҧқымы кӛптеп әкелінуде. Тӛтенше климаттық жағдайларда ӛсіру ҥшін таптырмайтын бҧл тҧқымның малы тӛзімділікпен, азық талғамайтындығымен, жоғары бейімделу икемділігімен, бордақылау кезінде де, азықтандыру кезінде де азықтың ӛтемділігімен және еттілігінің тез жетілуімен сипатталады. Етті бағыттағы ірі қара шаруашылығын одан әрі дамыту және ауыл шаруашылығы ӛндірісін қарқындату саласындағы ҥлкен міндеттер тҧқымға (тӛлдерінің ӛсу қарқындылығының артуы, тірілей салмағы, сондай-ақ сиырлардың сҥттілігінің артуы сияқты) жаңа талаптар қояды. Бҧл кӛрсеткіштер кӛбінесе жануардың ӛнімділік, асыл тҧқымдық қасиеттерін білуге негізделген. Сол себепті болашақта сапалы сиыр етін ӛндіруде қалмақ тҧқымының ірі қара малдарының ӛнімділік қасиеттерін арттыру ҥшін, алдымен олардың ӛніміділік қасиеттерін зерттеу ӛзекті болып табылады.