Abstract:
Мақалада Батыс Қазақстанда зерттелген жемшӛп дақылдарын жинау уақытына қатысты
кӛптеген авторлар алғашқы шабу мерзімін жҥгерінің жасыл массасының максималды ӛсуін
кҥтпестен, атап айтқанда, оның дәнінің сҥттеніп-балауызданып пісу кезеңінде жҥргізілуі керек
екендігімен келіседі. Бҧл судан шӛптерінің одан әрі ӛсуі мен дамуы ҥшін жағдайды жақсартуға
мҥмкіндік береді. Сонымен қатар, судан шӛбі ҧзақ тҧрып азықтық қҧндылығын жоғалтуы
немесе тӛмендетуі мҥмкін.
Жҥгері мен судан шӛптерінің фенологиялық дамуына сәйкес, біз вегетация кезеңінде
байқағанымыз, олардың шабу мерзімдері бір-біріне сәйкес келмейді, жҥгеріге қарағанда судан
шӛбі 12-15 тәулік бҧрын шабу мерзіміне ерте жетіледі. Осыған байланысты, жемшӛп қоспасын
шабудың ең сәтті кезеңін дҧрыс таңдау кӛбінесе ӛсімдіктің қоректену аймағында қоректік
заттардың жиналуымен анықталады, бірақ алғашқы шабу мерзімі, әсіресе, судан шӛбінің
қайта қалыптасуына кері әсерін тигізбеуі қажет. Дәнді дақылдар бойынша тӛмен шабылған
ӛсімдікте тек жапырақ беті ғана емес, сонымен қатар қайта ӛсуі ҥшін пайдаланатын
жылжымалы формалары бар қосалқы кӛмірсулар жинақталатын сабақтарының тӛменгі
бӛліктеріде шабылатындығын тҥсіндіреді бҧл алғашқы тҥйін аралықтарда
жинақталатындығына байланысты. Осы заттардың қоры, демек, шабу биіктігінің ӛзгеруі ӛсу
ҥшін әртҥрлі жағдайлар туғызуға әкеледі, яғни қайта ӛсуінің қатынасын ӛзгертеді.
Description:
Мусина, М. К.
Жасыл массаның шығымдылығына жемшөп қоспасын шабудың тиімді мерзімдерін анықтау / М. К. Мусина. - Текст : непосредственный // Ғылым және білім: Қазіргі көзқарас жағдайындағы ғылым мен білімді дамытудың өзекті мәселелері: ХХІІ халықаралық ғылыми-практ. конф. материалдары (12 сәуір 2022 ж.) = Наука и образование: Актуальные вопросы развития науки и образования в условиях современных вызовов: мат. ХХІІ междунар. науч.-практ. конф. (12 апреля 2022 г.) = Science and education: topical issues of the development of sciense and education in the context of modern challenges: mat. of the XXII International Scientific and Practical Conf. (12 aptil 2022). - Орал: Жәңгір хан атындағы БҚАТУ. - 2022. - № 2 (67) : қосымша № 1. - Б. 11-17 (Орал)
