ҚАЗАҚСТАНДАҒЫ ӘРТҮРЛІ ЖЫЛҚЫ ТҰҚЫМДАРЫНЫҢ ЭКСТЕРЬЕРЛІК БЕЛГІЛЕРІ

Abstract

Табынды жылқы шаруашылығында осыншама өзгермелі өнімділік деңгейінің болуы тек азықтандыру мен бағып-күтуге ғана байланысты емес, сонымен бірге кейбір жеке генотиптердің ерекшеліктеріне де байланысты. Көбінесе, бірдей жағдайда бір табында жүрген жылқылар бір-бірінен тірілей салмағы мен сүт өнімділік деңгейі әжептәуір айырмашылықта кездеседі. Мұндай өнімдік белгілер бойынша өзгергіштік ұтымды селекция жүргізуге өте тиімдірек. Жылқыдағы кейбір қасиеттерін бағалау, бірінші қаншалықты нақты көрсеткіштерге байланысты дұрыс бағасын алатынында. Жылқының өсіп жетілуі дене өлшемдері мен тірілей салмағымен сипатталады. Экстерьер белгілері 10 ұпайлық жүйемен бағаланады. Биенің сүттілігі көбінесе бақылап сауу әдісімен жүргізілсе, етті бағыттағы биелердің сүттілігі 1 айлық құлынның өсіп-жетілуімен бағаланады. Әртүрлі тип жылқыларын зерттеу барысында табында тебіндеп жайылатын жылқы тұқымдарының бейімделгіш қасиеттеріне байланысты морфологиялық ерекшеліктері бар. Оларға тән басының дөрекілігі, жақ сүйектерінің жетілгені даланың қалың сабақты шөптерін мықты тістерімен жұлып жеуге бейім екендігін білдіреді. Мұндай жылқылардың дене тұрқы ұзын, кең кеуделі келеді, басының үлкендігіне байланысты мойындарының қысқа, бұлшық етті, аяқтары қысқа келуі, үлкен басты ұстап, жайылымда еркін жайылуына мүмкіндік береді.