Жайық өзенінің жайылмасында өсетін ақ теректердің өсуі мен өнімділігі

Abstract

Жайық ӛзені бассейнінің Батыс Қазақстан бӛлігінің Жайылма екпелерінің табиғи қалыптасу заңдылықтарын анықтау қажеттілігі аса маңызды. Осы уақытқа дейін бҧл ормандар ҥшін тек стандартты және сҧрыптық кестелерге қатысты нормативтік-анықтамалық материалдар әзірленді, бҧл ормандардың ресурстық - экологиялық әлеуетін толық бағалау ҥшін жеткіліксіз. Бҧл аймақ ҥшін ағаш ресурстарының статикалық жағдайы мен динамикасын сипаттайтын нормативтік - анықтамалық материалдар ӛте аз. Жайық ӛзені бассейнінің жайылмасының орта деңгейдегі Ақ терек ағаштары орман типтері тобындағы сҥрекдіңдердің дендрометриялық кӛрсеткіштерінің ӛзгеру заңдылықтары, орман элементтерінің ӛсу барысының кӛпӛлшемді регрессиялары, олардың ӛнімділік деңгейлерінің диапазондары кӛрсетілген. Сонымен қатар, тӛрт орман тҥзуші тҧқымның (қара терек, ақ терек, ақ тал, қарағаш) орташа биіктігінің ӛсу барысын және ӛнімділігін талдау нәтижелері келтірілген. Әр тҥрлі жастағы сҥрекдіңдердің орташа биіктіктерінің орташа, ең тӛменгі және ең жоғары мҥмкін мәндерінің орман типологиялық модельдері мен регрессия сызықтары ҧсынылған. Ҥш деңгейлі регрессияларды жылдам ӛсетін ағаш тҥрлеріне арналған бонитеттік шкала қисықтарымен салыстыру орташа биіктіктегі бонитет кластарының орнына сҥрекдіңдердің ӛнімділігін жіктеу кезінде пайдалану қажеттілігін растайды. Ӛсу қисықтарының жаңа жҥйесіне кӛшу ӛсу және ӛнімділік кӛрсеткіштері бойынша сҥрекдіңдерді жіктеу ҥшін экологиялық негізделген нормативтік-анықтамалық материалдарды әзірлеуге мҥмкіндік береді.