Abstract:
Фермерлердің жайылымдардың жай-күйін қалай қабылдауы олардың басқарушылық шешімдерінің маңызды құрамдас бөлігі болып табылады және құрғақ және жартылай құрғақ аймақтардағы табиғи ресурстарға әсер етеді. Жалпы қолжетімді жайылымдарда мал жаю Қазақстанда кең таралған тәжірибе болып табылады. Ауыл шаруашылықтары үшін маңызды табыс көзі ретінде малдың құндылығына қарамастан, жалпы басқарылатын жайылымдар көбінесе деградация белгілерін көрсетеді, бұл жалпы ресурстарды бірлесіп басқарудағы кемшіліктерді көрсетеді. "Дәуқара" шаруа қожалығының фермасында жүргізілген зерттеу жұмыстарында мал жаюдың жайылымдардың қазіргі жағдайына әсері, сондай-ақ жайылымдардың топырақ жамылғысының көрсеткіштеріне қалпына келтіру үшін пайдаланылатын "Тумат" органикалық-минералды гуминді тыңайтқыштың әсері туралы зерттеулердің нәтижелерін қарастырдық. Зерттеу нәтижелері көрсеткендей, облыстың жайылымдарында жүктеме дәрежесіне байланысты өсімдік жамылғысының әртүрлі көрсеткіштері бар. Топырақ жамылғысының көрсеткіштеріне оң әсер ететін "Tumat" органикалық-минералды гуминді тыңайтқыштар жайылымдық фитоценоздарды қалпына келтіру процестеріне оң ықпал етеді. Сонымен қатар, "Tumat" органикалық-минералды гуминді тыңайтқыштың топырақ жамылғысының көрсеткіштеріне әсер ету деңгейі ауыл шаруашылығы жылының ауа-райына байланысты, ұзақ мерзімді құрғақшылық био тыңайтқыштардың тиімділігін төмендетеді. Бұл нәтижелер Батыс Қазақстан облысында, сондай-ақ жалпы Қазақстан Республикасында жайылымдарды басқаруға байланысты шешімдер қабылдау кезінде пайдалы болуы мүмкін.
