Abstract:
Маусымдық жайылымдар экономика құрылымында айтарлықтай үлес салмағын алатын қоғамдар үшін құнды. Біріншіден, бұл табиғи ресурс, оның жемістерін негізінен әртүрлі мал түрлерінің табындары бар адамдар пайдаланады. Алайда, мұндай көзқарас жайылымның адамзат өмірі үшін маңыздылығын толық көрсетпейді. Ауыспалы жайылымдық жерлерді дұрыс мал жаю жайылымдарға қысымды төмендетуге және осылайша олардың өнімділігін арттыруға көмектеседі, бұл мал шаруашылығының экономикалық пайдасына тікелей әсер етеді, бұлшықет массасы мен жануарлардың сүт шығымдылығын арттырады. Бұл жұмыста жайылым ресурстарын басқарудың тиімділігін арттыру үшін жайылымдық учаскені жайылым айналымына енгізе отырып, маусымдық жайылымдарды пайдалану маңыздылығы көрсетілген, бұл зерттеулердің ғылыми жаңалығы болып табылады. Зерттеу деректерінен көріп отырғанымыздай, азықтық бірліктерді, сіңірілетін протеинді жинау көрсеткіштері бойынша жайылымдық шөптің өнімділігі маусымдық (1,29; 1,85; 2,00 және 0,14; 0,20; 0,24 ц/га) пайдалану кезінде жоғары болды. Сонымен бірге жемдік бірліктердің сіңірілетін протеинмен қамтамасыз етілуі 105-121 г құрады. Шаруашылықтың жем-шөп дайындау бойынша талдау деректері жайылымдық жайылымдарды пайдаланудың тиімділігін көрсетті. Жайылымдарды маусымдық пайдалану кезінде жайылымдық кезеңнің ұзақтығын 120 күнге ұлғайта отырып, жайылымдық учаскелерді пайдалану шаруашылыққа жемшөп тапшылығының деңгейін 1 958,7 ц-ге немесе 112,31%-ға төмендетіп, нақты жемшөп қорының көлемін қосымша 14 502,7 ц деңгейінде құруға мүмкіндік береді.
