Ірі қара мал тейлериозының патоморфологиясы

Abstract

Мақалада, табиғи жағдайда Қазақстанның оңтүстік облыстарында тейлериоздың клиникалық белгілерімен ауырған ірі қара малдардың патологиялық анатомиясы және зақымдалған мүшелердің гистологиялық ӛзгерістері берілген. Зерттеу нысаны ретінде 3-4 жастағы 12 бас ірі қара малдар ӛлекселері қолданылған. Мүше кешендері жартылай бӛлу тәсілімен сойып зерттелген. Ӛлекселерді сойып зерттеу нәтижесінде, олардың барлығында бір типті патологиялық анатомиялық ӛзгерістер тіркелгені анықталған.Сойып зерттеу барысында тейлериозға тән макроскопиялық ӛзгерістер: ағзаның жалпы сусыздануымен, әлсіз жалпы сарғаюмен, анемиямен, геморрагиялық диатезбен, сепсистік кӛкбауырмен, қатпаршақ қарынның атониясымен, ҧлтабардың қанталауымен, тҥйіндер мен ойылымдардың тҥзілуімен тіркелген. Гистологиялық зерттеуге 10%-дық патологиялық материалдар бейтарапталған формалиннің судағы ерітіндісімен бекітілген: жҥрек, ӛкпе, бауыр, кӛкбауыр, бҥйректер, лимфалық тҥйіндер, ҧлтабар және ішектер алынып зерттелді. Гистологиялық зерттеу нәтижелері бойынша ірі қара малдардың ӛлім себебі тейлериоздан болғаны: геморрагиялық диатездің, бауырда, бҥйректерде және ҧлтабарда тейлериоздық гранулемалардың тҥзілуі, лимфалық тҥйіндерде жалпы гемосидероздың тҥзілуімен дәлелденді.Сонымен қатар, тейлериоз Қазақстанның оңтҥстік облыстарында жылдың жылы айларында (май айының соңы және) тіркелетіні белгілі болды. Біздің сойып зерттеген ірі қара малдардың барлығына, тейлериозға қарсы алдын алу шаралары жҥргізілмеген және барлық ауырған малдарға кене жайылымда жабысқан. Аурудың клиникалқы белгілері дене қызуының кӛтерілуімен, ҥстіртін орналасқан аймақтық лимфалық тҥйіндердің кӛлемінің ҧлғаюы, кӛз және ауыз қуысы кілегейлі қабықтарының қызаруы және нҥктелі қанталаулардың тҥзілуімен байқалған.