Abstract:
Мақалада кӛктемгі-жазғы кезеңдегі қазақтың ақбас тҧқымдысауын сиырлар қанының биохимиялық кӛрсеткіштерін зерттеу нәтижелері берілген. Осы кезеңде сауын сиырларда жалпы ақуыз, фосфор, темір, глюкоза, мочевина және АСТ (аспартатаминотрансфераза) қҧрамына қатысты нормативтік биохимиялық кӛрсеткіштердің ауытқуы бар екені анықталды.Зерттеліп отырған қан сарысу ҥлгілерінде жалпы кальций мен бейорганикалық фосфордың арақатынасы 3,1-4 ммоль/л (наурызда 3,1 ммоль/л, сәуір мен мамырда 3,4 ммоль/л, маусымда4 ммоль/л) аралығында екені анықталды.Коэффициенттің 3,0 ммоль/л және одан жоғары кӛтерілуі немесе 1,5 ммоль/л және одан тӛмен азаюы кальций-фосфор алмасуының патологиясын кӛрсетеді.Сауын сиырлардың зерттелген қан сарысуында АЛТ және АСТ қатынасының тӛмендеуі байқалады, бҧл бауыр ауруын немесе оның зат алмасу ӛнімдерімен, соның ішінде аммиакпен улануын кӛрсетеді.Ал АСТ (аспартатаминотрансфераза) кӛрсеткіштерінің тӛмендеуі организмде В дәрумендерінің, атап айтқанда В6 жетіспеушілігін кӛрсетеді. Сауын сиырлардың қан биохимиясын салыстырмалы талдау арқылысиыр ағзасының функционалдық жағдайын ай сайын бақылау диагнозды уақытылы жҥргізуге және соған сәйкес толық және теңгерімді азықтандыруды қамтамасыз ететінін кӛрсетті.Жҥргізілген зерттеулер ауруды алдын алу және сауын сиырлардың сҥт ӛнімділігін арттыру ҥшін азықтарды дәруменді-минералды қоспалармен міндетті тҥрде теңгерімдеудің қажеттілігін дәлелдейді.Қойылған мақсаттарға жету ҥшін емдік және профилактикалық әсері бар табиғи текті жаңа биоактивті минералды қоспаларды пайдалану ерекше қызығушылық тудырады.
