BGH ЖӘНЕ BIGF-1 ГЕНДЕРІНІҢ ПОЛИМОРФИЗМІ БОЙЫНША ӘРТҮРЛІ ГЕНОТИПТЕГІ ГОЛШТИН ТҰҚЫМДЫ СИЫРЛАРЫНЫҢ ШЫҒУ ТЕГІМЕН БАЙЛАНЫСЫН АНЫҚТАУ

Abstract

Қазақстан Республикасының Қостанай облысында асыл тұқымды голштин тұқымын өсірумен 3 ауыл шаруашылығы құрылымдары айналысады. Оның ішінде мал саны бойынша ең ірісі "Бек+" ЖШС болып табылады. 2013 жылғы маусымда кәсіпорынға Канададан 1259 бас көлемінде голштин тұқымының импорттық малы әкелінді. 2013 жылдан бастап шаруашылықта "Альта Азия" ЖШС дистрибьютерлік орталығының ұрығын пайдалана отырып, әкелінген голштиндерге селекция жүргізіледі. Бұл фермадағы 1 сиырға шаққандағы орташа сүт өнімділігі лактацияның 305 күнінде 8950 кг сүтті құрайды. Бірақ өзекті мәселе-2-3 лактациядан кейін сиырларды қабылдамаудың үлкен пайызы."Бек+" ЖШС голштин тұқымы популяциясында молекулярлық-генетикалық зерттеулер нәтижесінде өсу гормоны гендерінің (bGH-AluILL, bGH-AluILV және bGH-AluIVV) және инсулинтектес өсу факторы-1 генінің (bIGF-1-SnaBIAA, bIGF-1-SnaBIAB және bIGF-1-SnaBIBB) барлық ықтимал комбинацияларын анықтадық. bGH-AluI генотипі бар жануарлар bGH-AluIVV генотипі бар жануарлардан толық лактация үшін өмір бойы сүт шығымдылығы, 305 күндік өмір бойы сүт шығымдылығы, өмір бойы сүт майы шығымдылығы және өмір бойы сүт ақуызының шығымдылығы бойынша сенімді түрде ерекшеленді, бұл bGH-AluIVV генотипінің голштин сиырларының сүт өнімділігіне ғана емес, сонымен қатар олардың ұзақ өмір сүруіне де оң әсерін растайды.