Abstract:
Мал шаруашылығы өнімдері тағамның маңызды ингредиенттері ретінде адам үшін радионуклидтердің негізгі көздеріне жатады. Жүргізілген радиоэкологиялық зерттеулер радиациялық жағдайдың толық көрінісін алуға, иондаушы сәулелену көздерінің қоршаған ортаға әсері, жануарлардың және оның өнімдерінің радиоактивті заттармен зақымдану дәрежесін бағалауға әлі де болса толық мүмкіндік бермей отыр. Бұл мақалада бұрынғы Семей ядролық сынақ полигонының (ССЯП) әртүрлі аймақтарындағы жылқы шаруашылығынының дамуына кедергі келтіретін жылқының параскаридозды инвазиясы кезіндегі жылқы өнімдерінің өнімділігі, етінің органолептикалық және биохимиялық қөрсеткіштерін анықтап, сойыс өнімдеріне ветеринариялық санитариялық баға берілген. Бұрынғы ССЯП аймағында радиациялық аймақта орналасқан, параскаридозды инвазиясымен зақымдалған жылқылардың тірі салмағы бақылау тобындағы жылқылармен салыстырғанда, орташа есеппен 13 кг-нан 30 кг -ға, сойыс салмағы 18,3 кг-нан 25 кг-ға дейін кемиді; Сойыс шығымы 2 тен 4,1% -ға төмен және іш майы 0,61-ден 2,3%- ға дейін, жүрек 0,21- ден 1,04% - ға дейін, өкпе 0,31-ден - 0,71% - ға дейін, бауыр 0,87- ден -2,53 % - ға дейін төмендейді. Жылқы ұшаларының органолептикалық көрсеткіштерінде, бақылау тобындағы жылқылармен салыстырғанда, айқын көрінетін айырмашылықтар, өзгерістер байқалмайды. Ал биохимиялық көрсеткіштері бойынша, әсіресе, төтенше және жоғары радиациялық аймақтарындағы жылқы етіндегі өзгерістер қалыпты жағдайдан 15-20 % ауытқиды.
