Abstract:
Солтүстік Қазақстандағы селекция негізінен ортаның жағымсыз жағдайларына, соның ішінде қуаншылыққа төзімді сорттар мен линияларды шығаруға бағытталған. Селекциялық процесстегі манызды кезендердің бірі болашақ селекция үшін бастапқы материалды тандау мақсатында, сорттар мен линиялардың қуаншылыққа төзімділігіне алғашқы баға беру болып табылады. Қуаншылыққа төзімділігіне баға берудін бірнеше әдістері бар, бірақ көп еңбекті қажет ететін-бұл физиологиялық қуаншылық жағдайында тұқымның жақсы өну қабілеті. Ұсынылған әдістеме селекционерлерге зертханалық жағдайда сорттардың қуаншылыққа төзімділігін салыстырмалы анықтауға мақсат қоя алады. Топырақтағы ылғал қорын максимальды пайдаланатын тамыр жүйесі жақсы дамыған сонымен қатар қуаншылыққа төзімділігі және жоғары өнімділікпен камтамасыз етілген сорттарды шығару керек. Зертханалық жағдайда қуаншылыққа төзімділікті бағалау өсімдіктің қолайлы және қуаншылық болған вегетация кезенінде түзген өнімділіктін салыстырмалы есептелуі арқылы жүргізіледі. Қуаншылық жағдайындағы органикалық заттың жиналуы денгейінің азаюуы қуаншылыққа төзімді деген линиялар мен сорттардың негізгі ерекшелігі болып табылады, сонымен қатар бұл өсімдіктердің осындай жағдайда толыққанды дән түзіп, өнімділік денгейінің бірқалыпты сақтап тұруын көрсетеді.
